Een opera is net als een musical en een operette een voornamelijk gezongen toneelstuk. Het verschil tussen deze vormen van muziektheater zit onder andere in de thematiek.
Opera’s hebben vaak zeer tragische thema’s, die door de uitvergroting op het toneel soms zelfs lachwekkend worden. Het is niet alleen kommer en kwel, want er bestaan gelukkig ook opera’s die ook daadwerkelijk komisch bedoeld zijn (Mozart, Rossini).
Zestiende eeuwBijna altijd wordt alle tekst in een opera op muziek gezet. De liederen in een opera heten aria’s. Het woord ‘opera’ is afkomstig van het Italiaanse ‘opera in musica’ dat in het Nederlands muziekstuk betekent. De eerste opera’s zijn ontstaan aan het eind van de 16e eeuw. In het begin werd de tekst van de opera zeer belangrijk gevonden. Later ligt de nadruk meer op de muziek en de componist.
OntstaanIn de 15e eeuw werd er in de kerkelijke muziek vooral complex en meerstemmig gezongen (de zogenaamde polyfonie). Bij deze zeer ingewikkelde muziek was de tekst meestal bijna niet meer te verstaan. Als reactie hierop ging men eind 16e eeuw experimenteren met een nieuwe stijl, de monodie. Bij deze stijl ging het erom dat de tekst verstaanbaar was en dat met de melodie de emotie van de tekst hoorbaar gemaakt werd. Samen met de wens om de Griekse tragedies nieuw leven in te blazen heeft deze nieuwe stijl ertoe geleid dat de opera ontstond.
Vroeger en nuVroeger was de opera vooral bedoeld voor de adel. De vorst of vorstin had een eigen loge in de schouwburg en werd ook in de opera zelf geëerd. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw is opera een onafhankelijk genre geworden, niet meer alleen bedoeld voor de adel. Ook waren er compositie-technisch en inhoudelijk allerlei soorten opera’s ontstaan, zoals de serieuze variant Opera seria en de meer komische Opera buffa. Er zijn tegenwoordig ook moderne opera’s en zelfs kinderopera’s, maar veel van de huidige voorstellingen zijn van componisten van vroeger. Bekende namen zijn onder meer Mozart (Die Zauberflöte en Don Giovanni), Verdi (Aïda) en Wagner (Der fliegende Holländer).
|